Hoe waterpoppen werken: wat u moet weten

Het water is het podium

Een waterpoppenshow wordt opgevoerd op een poel, niet op een droog podium. Traditioneel gebruikten de spelers overstroomde rijstvelden en dorpsvijvers, en het podium was een waterpaviljoen, een zogenaamde thủy đình, gebouwd voor een gemeenschapshuis of pagode. De theaters van vandaag bouwen een bassin met achteraan een scherm in de stijl van een tempelgevel. Het water vervult meerdere functies: het verbergt hoe de poppen worden bewogen, het weerkaatst het licht als glinstering en het helpt het geluid dragen. Het Vietnam Poppentheater gaat verder en beschrijft het water als een personage in de voorstelling, niet louter als een oppervlak waarop de poppen zich bevinden.

Hoe de poppen worden bespeeld

De poppenspelers staan tot hun middel in het water achter het scherm, buiten het zicht, en bedienen elke figuur met een lange bamboestok en verborgen snaarmechanismen onder het oppervlak. De poppen zijn gesneden uit vijgenhout, dat licht en zacht is. Het hout wordt geweekt tot het geen water meer opneemt en vervolgens bedekt met rood lakwerk zodat het bestand is tegen het bassin. Grote figuren kunnen tot ongeveer 15 kg wegen. Elke troep hield zijn technieken traditioneel geheim en gaf ze binnen de troep door, zodat elk gilde zijn eigen poppen en stukken had.

Waar het vandaan komt

Waterpoppenspel komt uit de Rode Rivierdelta in Noord-Vietnam. Boeren daar maakten van overstroomde velden een podium in het laagseizoen, in het voorjaar en bij festivals. Het vroegste geschreven bewijs is een stenen stele bij de Long Đọi-pagode in de provincie Hà Nam, gedateerd 1121, die mensen vastlegt die waterpoppen opvoeren om het lange leven van de koning te vieren. Historici situeren de wortels van de kunst in de Lý-dynastie, rond de 11e eeuw, of eerder. Die noordelijke oorsprong verklaart waarom Hanoi al lang eigen theaters heeft, en waarom een show in Saigon een theaterversie is van een traditie van elders.

Van dorpsvijver tot stadstheater

In de loop der tijd verhuisde de kunst van dorpsfestivals naar professionele theaters en internationale tournees. Het Vietnam Poppentheater dateert zijn eerste buitenlandse tournee op 1984 en zegt dat zijn troep honderden reizen naar meer dan 40 landen heeft gemaakt. Vietnam erkende waterpoppenspel in 2012 als nationaal immaterieel cultureel erfgoed. De Gouden Draak is een theatervoorstelling in het zuiden: een opgevoerde versie van een noordelijke kunstvorm, geen dorpsritueel. Zo bekeken zijn het bassin, het scherm en de stokken de oude methode, en zijn de stoelen, verlichting en ticketverkoop nieuw.

Wat u hoort

De muziek is live. Een traditioneel orkest speelt tijdens de hele voorstelling, met drums, cimbalen, houten klokken, gongs, bamboefluiten en de đàn bầu, een een-snarig instrument. Zangers in de stijl van chèo, een Noord-Vietnamese volkstoneeltraditie, vertellen het verhaal, en muzikanten roepen soms waarschuwingen of aanmoedigingen naar de poppen. Chèo is satirisch en bevat vaak dans, wat past bij de komische toon van veel scènes. Onze gids voor de live muziek behandelt de instrumenten een voor een.

Lees verder: Het live orkest achter elke waterpoppenvoorstelling

Wat je op het water ziet

Een clownsfiguur genaamd Chú Tễu opent de show meestal als verteller, een figuur met een rond lichaam en een ondeugende glimlach. Daarna putten de scènes uit het plattelandsleven en de Vietnamese folklore: oogsten, vissen, festivals, legendes en nationale geschiedenis, vaak met een komische twist. De scènes van deze productie omvatten een boer die eenden beschermt tegen een vos, de legende van het herstelde zwaard, een dans van de vier heilige dieren, een bootrace en een feeëndans. Onze scènegids legt elk type uit.

Lees verder: Waterpoppenspel-scènes, uitgelegd

Taal en het verhaal volgen

De dialogen en liederen zijn in het Vietnamees, en er zijn voor deze show geen ondertitels of vertelde begeleiding vermeld. De poppenactie, de muziek en de soorten scènes doen het werk voor bezoekers die de taal niet spreken, en een snelle blik op de gebruikelijke scènes is voldoende voorbereiding. Omdat het water het mechanisme verbergt, kun je niet zien hoe een figuur wordt bewogen, dus wat je volgt is de actie, niet de techniek. Wil je weten of er op de dag zelf vertaalde notities worden aangeboden, vraag het dan aan de kassa van het theater voordat je gaat, want de bronnen verschillen van mening en geen ervan is afkomstig van het theater zelf.

Duur, timing en aankomst

De show duurt ongeveer 45 minuten. Reken ruimer, want de boekingspagina geeft een duur van 45 tot 75 minuten. Kom ongeveer 15 minuten voor aanvang met je voucher, digitaal of geprint, klaar voor de kassa. Latekomers kunnen niet meer naar binnen zodra de voorstelling is begonnen. De starttijd hangt af van de datum die je kiest, dus gebruik de tijd op je boekingsbevestiging in plaats van een tijd die je op een andere pagina hebt gezien, want de gepubliceerde tijden verschillen. Als je de show combineert met een diner, plan dan om ervoor of erna te eten: er is geen maaltijd als onderdeel van de boeking vermeld.

Wat te dragen en mee te nemen

Er is geen dresscode vermeld. De boeking raadt comfortabele schoenen aan, en dat is het enige item op de mee-te-nemen-lijst. Flitsfotografie is niet toegestaan in het theater, en camera's staan vermeld als niet toegestaan, dus plan om te kijken in plaats van te filmen. Neem je voucher mee op je telefoon of op papier. Alledaagse kleding is prima voor een zittende voorstelling van deze lengte. Houd je voucher makkelijk bij de hand en verwacht dat je je camera wegbergt zodra de voorstelling begint.

Kinderen, toegankelijkheid en er komen

De website van het theater vermeldt een apart kindertheater, Smile (Nụ Cười), op hetzelfde adres, met eigen voorstellingen en contactgegevens. Het waterpoppenticket hier is een aparte boeking, en de deelnemersopties verschijnen wanneer je een datum kiest. Noch de website van het theater, noch de boekingspagina geeft details over toegankelijkheid, dus neem contact op met de kassa voordat je boekt als je rolstoeltoegankelijke toegang nodig hebt. Geef voor een taxi het volledige adres: 55B Nguyễn Thị Minh Khai, Bến Thành Ward, District 1.

Voor wie dit niet is

Sla deze show over als je de dialoog in het Engels wilt volgen, of als je te laat wilt aankomen of flexibel wilt blijven met de tijd, want laatkomers worden niet toegelaten. De show is kort en visueel, dus niet geschikt voor wie een lange avond wil, en je zult elders moeten plannen voor het diner. En als je de kunstvorm in zijn thuisregio wilt zien, dan komt een theater in Hanoi daar dichter bij dan een in Saigon. Voor een eerste kennismaking met de traditie, in een stad die je toch al bezoekt, voldoet deze show prima.